انكار آن نمودند حقتعالى آيه فرستاد كه * ( وَلِلَّه الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ ) * و مر خدايراست جاى برآمدن آفتاب چون مكه و كعبه و جاى فرو رفتن آن چون بيت المقدس و از جابر روايتست كه حضرت رسالت ص جمعى از لشگريان را بغزايى فرستاده بود شبى بسبب ابر و تاريكى در سمت قبله اختلاف كردند و هر كسى براى خود اجتهاد كرده محرابى ساختند و توجه به آن كرده به نماز مشغول شدند چون روز شد خطوط محاريب ايشان از سمت قبله منحرف بود چون بمدينه آمدند اعادهء قضاء آن نماز را از حضرت رسالت ص استفسار نمودند اين آيه آمد كه بعد از آنكه به قدر امكان در قبله اجتهاد نموده‌ايد اعادهء آن نماز روا نيست چه همهء جهات از آن او است * ( فَأَيْنَما تُوَلُّوا ) * پس هر جا كه روى ميآوريد * ( فَثَمَّ وَجْه اللَّه ) * پس آنجا وجه خدايست يعنى جهت طاعت او است كه به آن مأمور شده‌ايد يا آنجا ذات خدايست كقوله تعالى وَيَبْقى وَجْه رَبِّكَ يعنى ذات او عالم است و مطلع بر آنچه در آن كرده‌ايد از نماز واجبه و مندوبه و از ابن عمر روايتست كه آيه در حق مسافريست كه نماز بر پشت راحله كند و بتكبير احرام روى به قبله كند و ما بقى بهر جهتى كه واقع شود صحيح است و گويند اين طوطيه نسخ قبله است و تنزيه معبود از آنكه در حيزى و جهتى باشد و نزد برخى اين مخصوص است بصلاة تطوع بر راحله در سفر بهر جانب كه راحله به آن توجه كند و اما در فرايض واجبست كه متوجه قبله باشد لقوله وَحَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَه و اين مرويست از ائمه هدى ع و هم از ائمه ع مرويست كه پيغمبر ص وقتى كه از مدينه متوجه خيبر شد نماز تطوع بر راحله ميگذارد بهر نحوى كه واقع ميشد و چون از مكه مىآمد نماز را بر راحله ميگذارد و قبله در خلف او بود و نزد جمعى ديگر مسلمانان در اول اسلام مخير بودند ميان توجه بصخره بيت المقدس و كعبه و بعد از آن منسوخ شد بقول فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ و اين قول از قتاده مرويست و جماعتى ديگر برانند كه نزول اين آيه در دعا و اذكارست و در انوار گفته كه مراد بمشرق و مغرب همهء زمين است زيرا كه همه آن متصفست بشرقى و غربى يعنى همه زمين مر خداراست نه آنكه مختص باشد به او مكانى دون مكانى پس اگر ممنوع شويد از آنكه نماز را در مسجد الحرام يا به مسجد اقصى گذاريد حق تعالى همهء زمين را مسجد شما گردانيده پس در هر مكانى كه بشطر قبله توليه نمائيد آنجا جهتى است كه به آن مأمور شده‌ايد چه مكان توليه مختص بمسجدى يا مكانى نيست * ( إِنَّ اللَّه واسِعٌ ) * بدرستى كه خداى تعالى فراخ مغفرتست و يا بسيار عطا و رحمت او احاطه كرده بهمهء اشيا كه رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ مراد توسعه و تيسير قبله است بر عباد و عدم تشديد تكاليف بر ايشان * ( عَلِيمٌ ) * دانا است بمصالح احوال مسلمانان و اعمال ايشان در اماكن و صاحب كنز العرفان آورده كه هر گاه ممكن